Yeniköy'de eski âdet

Fotoğraf
Yeniköy Kahvesi Arşivi
25 Ağustos 2021 - 13:24

Boğaziçi’nin Rumeli yakasında, Emirgan ve İstinye ile Tarabya arasında kalan Yeniköy’ün adında “yeni” kelimesinin oluşu sizi yanıltmasın. Aslında epeyce eskilere dayanıyor tarihi. Bizans döneminde adı “Komarodes” olan Yeniköy, İstanbul’un fethi sırasında ise harap haldeymiş. Fetih’ten sonra buraya en çok Romanya’nın Geni Bölge’sinden Ulah kökenli aileler ve Rumlar göç etmiş. O dönemde “Geniköy” olarak anılmış, Rum nüfus ise esasen “yeni köy” anlamına gelen “Neohorion/Nihori”yi tercih etmiş. Ancak Kanuni Sultan Süleyman bölgenin yeniden imarı sonrası isim babası olarak noktayı koymuş: Yeniköy.

Ulahların gelişinden yüz sene kadar sonra Karadeniz’in doğusundan gelen denizciler ve ticaretle uğraşan kesimin tercihi olmuş bölge. Gördüğü ilgi kademeli olarak artan Yeniköy’e seçkin ve ayrıcalıklı kabul edilen kimselerin taşınması ise 18’inci ve 19’uncu yüzyıllarda söz konusu olmuş. Özellikle paradan para kazanan bankerler, Levantenler, varlıklı gayrimüslimlerin yalıları Yeniköy’ün simgesi haline gelmiş. Bu iki asırlık dönem için Yeniköy’ün altın çağı demek pekâlâ mümkün.

Bugünün Yeniköy’üne bakacak olursak yine sahil kesimi üst gelir seviyesindeki sakinlerin tercihi. Sahile uzanan yamaçlarda ise hem eski Yeniköy evleri hem de lüks siteler mevcut. Yeniköy’ün ekonomik refah düzeyinin bir evveliyatı olduğundan mıdır nedir, Cumhuriyet tarihi boyunca herhangi bir dönemde hazımsızlık yaşamamış bir semt olarak öne çıkar bana sorarsanız. Birçok eski semtin paranın getirdiği olumsuz dönüşüme direnemediği düşünülecek olursa Yeniköy’ün görmüş geçirmişliğinden, münzeviliğinden kaynaklı kıymeti ortaya çıkıyor. Bir yanda Erbilgin ya da Sait Halim Paşa gibi benzersiz yalıları, zamanında Vehbi Koç’un ikamet ettiği Tugay Apartmanı gibi simgeleri, cami, sinagog ve kiliseleri, tarihî dokusu; diğer yanda yeni nesil pastane, börekçi, kafe, restoran ve barları; en önemlisi de şahsına münhasır insanları; mutlu kedi ve köpekleri... Bir de tabii İstanbul’un nemli sıcağından uzakta, Köybaşı Caddesi’nde yürüyüş, koşu ya da bisiklet keyfi...

Yeniköy’de “saklı bir cennet” aradığınızda, âdeta bu tabirin karşılığını vermek için düşünülmüş hem de tarihi eskiye dayanan bir mekânın var olduğunu bilmeniz gerek. Bir müdavim olarak öncelikle Yeniköy Kahvesi dendiğinde aklıma gelenleri bir çırpıda sıralamak isterim: huzur, sessizlik, rahatsız edilmeden bilgisayarla çalışma ve gazete/kitap okuma ortamı... Yazın her fırsatta değerlendirilmesi gereken kahvaltı alternatifleri, havalar soğuyunca kapalı bölümde odun ateşi eşliğinde şömine başında içilen kış çayları, kahve, salep, yenilen kekler; duvarları kaplayan kitapları... Diğer bir deyişle Yeniköy Kahvesi’ni gönlünüze kazımak için bir kere ziyaret etmeniz bile yeterli olabilir.

Yeniköy Kahvesi'nin yaratıcısı Yeniköylü Muammer Çakmak

Kahve, yeme içme ve eğlence kültürünün iyiden iyi geliştiği Yeniköy semtinde geleneksel kahvehane ruhunu koruyarak modern bir anlayış ve samimiyetle hizmet vermeyi sürdürüyor. Her yaştan ve sosyoekonomik gruptan müdavimi olan mekân, çoğu zaman çok canlı ve hafta sonları yer bulmakta güçlük çekeceğiniz bir kahveydi pandemi öncesinde. Pandemi yasaklarının kademeli olarak kalkması sonrasında dış mekânın sosyal mesafe ve hijyen koşullarına doğal uygunluğu nedeniyle yeniden ve hızla tercih sebebi oldu. Yeşillikler arasından sunduğu deniz manzarasının kıymetini anlamak için pandemi dersi almamıza gerek olmadıysa da bugün Yeniköy Kahvesi’nin huzurlu ortamında ülkenin yoğun gündeminden kısa süreliğine kaçmak, bir teknenin süzülüşüne odaklanıp rahatlamak bir başka anlamlı. Gerek müdavimleri gerekse semt içinden ve dışından gelen ziyaretçiler bunun farkında.

Yeniköylü Muammer Çakmak’ın halen ailesiyle yaşadığı evlerinin bahçesini bir kahveye dönüştürme fikriyle başladı her şey. Yıllardan 1999’du. Mekâna 2000 yılından beri giden biri olarak şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki menü hariç en küçük bir değişiklik olmadı bugüne dek. Zaten çizgisinin değişmesini istemiyorduk müdavimler olarak ve mekânı keşfedenler de en çok bu alametifarikalar için heyecana kapılıyorlardı.

Muammer Bey, pandemi yasakları nedeniyle dükkânın tamamen kapalı olduğu dönemde yine evinin bahçesindeydi. Ekipçe bulaştan uzak ancak maddi, manevi dayanışma içindeydiler süreç boyunca. Yeniköy Kahvesi’ni diğer mekânlardan ayıran en önemli özellikleri neler diye sorduğumda, “Bizim amacımız ille de daha fazla para kazanmak değil. Bir çizgimiz var ve bunu sürdürebilmeyi önemsiyoruz. Yeniköy Kahvesi bir klasiğin kıymetini bilenlerin, eski güzel değerler etrafında birleşmiş insanların buluşma noktası. Bir mahalle kahvesi olduğunun bilincinde, mahalle kültürüne önem veren bir mekânız. Kadınlı erkekli okey ve tavla partilerinin yapıldığı, çayı ve kahvesi iddialı; doğaya ve tüm canlılara değer veren insanların tercih ettiği bir kahveyiz” diye yanıtlıyor gururla.

1999'dan beri konuklarını ağırlıyor

Ben de bir iki şey eklemek isterim: Tüm değerlerin “daha fazla kazanmak” motivasyonuyla özünden uzaklaştığı, kişiliğini yitirdiği bir dönemde ve yirmi iki yılın sonunda aynı çizgide devam etmek azımsanacak şey değil. Benim için erik ve incir ağacının gölgesinde kitap okurken bir yandan soğuk suyla yapılan Türk kahvemi yudumlamak, diğer yandan şayet zamanıysa meyvelere uzanmak; az ötedeki dut ağacı, tüm bu ağaçların size neredeyse yarenlik eden dalları; mekânı sarmalayan yapraklar; yağmurlu bir günde ayrıca keyif veren ortamı; yoldan kahveye uzanan o güzel merdivenin basamakları, eski kağnı tekerlekleri üzerine cam uydururak yapılmış masalar da çok önemlidir. Ayrıca Yeniköy Kahvesi iddialı bir oyun mekânıdır. Tavlacıları, okeycileri önemli müsabakalar için şehrin öbür ucundan gelir. İş çıkışlarında semt sakini müdavimlerin evlere çekilmeden önce buluşup akşam kahvesi içtiği bir yerdir.

Ne yeriz ne içeriz derseniz; tost, menemen, omlet ve simit alternatifleri; yumurtalı, zeytinli, ballı, peynirli, kaymaklı kahvaltılar; isteyene organik kahvaltı tabağı; mıhlama ve sahanda sucuk; burgerler, köfteli seçenekler, havuçlu, tarçınlı kek, browni, dilim karpuz ya da Girit kurabiyesi yanında bardak ya da demlik bitki çayları, demiyle konuşturan siyah çay, ıhlamur, sıkma meyve suları ve meşrubatların yanı sıra efsanevi Türk kahvesi ve espresso, cappuccino, macchiato dahil kimi kahve seçenekleri... Mekânın yaşattığı hissiyatı da düşününce fiyatlar yeterince makul diyebiliriz.

Yeniköy Kahvesi’nden ayrılmadan, yani merdivenlerinden sahile inmeden önce arka taraftaki merdivenlerden yukarı çıkmayı, Aya Nikola Rum Ortodoks Kilisesi’ne uzanmayı ihmal etmeyin. Ben az önce bir ziyaretçisiyle yaptığı hararetli tavla maçına dalmış Muammer Bey’e arayı açmayacağıma söz vererek aynen öyle yaptım.

Yeniköy Kahvesi, www.yenikoykahvesi.com
İstanbul
Yeniköy
Yeniköy Kahvesi
Mekan
Tolga Akyıldız
Sayı 007

BENZER

İstanbul'un ve İstanbullunun yaşam kültürü dergisi İST, 2021'in ilk sayısıyla kentin tarihine ve bugününe ışık tutmaya devam ediyor.
Genellikle haksız yere erkek meslektaşlarının gölgesinde bırakılsalar da, bizi çok güldüren kadınlar var. Sayfalarımıza konuk ettiklerimizin her birinin mizah anlayışı başka; kimisi kadının farklı hallerine çeşitli pencerelerden bakıyor, kimisi “kaliteli boş yaparak”, kimisi ise dünyayı gezerken güldürüyor. Ortak özellikleri çok iyi birer gözlemci olmaları.
Pandemi nedeniyle yeni yayın dönemi etkinlik programını dijital platforma taşıyan Cemal Reşit Rey Konser Salonu, Ocak ayının ikinci yarısında renkli önerilerle geliyor.