Kış şarkıları: Kar, soğuk, yılbaşı ve diğerleri...

Fotoğraf
İstanbul İçerik Atölyesi Arşivi
25 Kasım 2021 - 11:17

Kış, kimilerine göre sevimsiz mevsim. Kısalan günleri, soğuyan havası ve yağan karıyla evde oturmak durumunda kaldığımız zamanları beraberinde getiriyor. Benim için, uzun gecelerinde çalıştığım, soba ya da kalorifer başında nice yazılar yazdığım mevsim kış. Bir yandan pikaptan yükselen çıtırtılı şarkıları dinlerken, yağan karı izlemek güzel. Ancak dışarıda kalanları, çalışmak zorunda olanları, evlerini ısıtamayanları düşündüğümüzde sorun başlıyor ve gerçekler, hayallerin önüne geçiyor. Çocukluğumuzda bize öğretilen neşeli şarkıların yerini yine çocukluğumuzdan aklımızda kalan Kibritçi Kız masalındaki hüzün alıyor...

Diğer mevsimlerin aksine kış şarkısı çok yok. Olan, daha ziyade yılbaşı ve Noel şarkıları ki listemizin önemli bir bölümünü bu şarkılar oluşturuyor. Sibel Can’ın Galata albümünde karşımıza çıkan şarkısı “Kış Masalı” ya da Yıldız Tilbe şarkısı “Kış Gülleri”, aşktan söz eden şarkılar; kış, şarkının adında. Başkaları da var: Mor ve Ötesi imzalı “Kış Geliyor”, rock cenahından kopup gelen güzel katkılardan. Kar derseniz, türkülerden şarkılara pek çok yerde karşımıza çıkıyor. Kerim Tekin’in unutulmaz şarkısı “Kar Beyaz”dan Müslüm Gürses şarkısı “Gel Bahtımın Kar Beyazı”na uzanan pek çok şarkı sayabilirim... Yine Müslüm Gürses yorumuyla hafızalara kazınan, Ahmet Kaya’nın da seslendirdiği “Şu Dağlarda Kar Olsaydım” ya da Neşet Ertaş’ın sazıyla hafızamıza kazınan “Kar Yağar Kar Üstüne”, vazgeçilmez karlı şarkılardan... Erkin Koray’ın geçit vermeyen “Karlı Dağlar”ından Teoman şarkısı “Kupa Kızı ve Sinek Valesi”nde karşımıza çıkan ve dilimizin ucuna konmasını, ağzımızda erimesini istediğimiz kar tanesine uzanan yolda pek çok şarkıyla karşılaşabiliriz ama aradan birkaç örnek seçeyim, oradan ilerleyeyim...

Şarkılara geçmeden, yılbaşı bahsine değinmekte fayda var zira önümüze çıkan kış şarkılarının çoğu, Noel ya da yılbaşı şarkısı. O kadar ki, bunlardan biri, Türkiye’de üretilmiş ilk özgün bestelerden! 1963 yılında sözlerini Erdem Buri’nin yazdığı, Erol Büyükburç ve Cüret Işıközlü tarafından bestelenen bu yılbaşı şarkısı plağa kaydedilmedi ama o yıllarda yayımlanmış gazetelere ve dergilere baktığınızda, Tülay German ve Erol Büyükburç repertuvarının vazgeçilmezlerinden olduğunu görürsünüz:

Mutlu olsun bu yıl
Kara günler artık geride kalsın
Silin gözyaşlarını yeni güne karşı
Doğacak güneşe, aydınlığa karşı

Bu güzel dünya bizim
Bütün insanlar kardeş
Diyerek ve severek
El ele verelim

Yılbaşı ya da yeni yıl şarkılarının ortak özelliği, umutlu olmaları. ‘70’lerin ilk yarısında, art arda yayımlanan iki ayrı 45’lik plakta karşımıza çıkan iki şarkı, tam da böyle şarkılar. İlki, Çiğdem tarafından seslendirilen “Yeni Yılınız Kutlu Olsun” adlı şarkısı, ki her şeyden önce aşk diliyor:

Yeni yılınız kutlu olsun
Yeni yılımız mutlu olsun
Kalplerimiz aşkla dolsun

Bundan sonra her yeni yılda
Seninle beraber olalım
Baş başa bu geceyi biz
Neşeyle kutlayalım

Gülgün’ün seslendirdiği “Yeni Yılınız Kutlu Olsun” o yıllarda karşımıza çıkan bir diğer şarkı...

Barış Manço ve Moğollar bir arada (Fotoğraf: Cengiz Özkarabekir Arşivi)

Aralıkla başlayan, ocak ve şubatla süren kış, bir yandan doğanın ve insanın yenilenme hazırlığına giriştiği mevsim. 31 Aralık’ta eski yılı uğurlamayla başlayan bu hazırlık, baharda kendini buluyor ve giderek ağırlaşan şarkılara neşe sirayet ediyor. Bu arada eski defterler kapatılıyor, yenileri açılıyor ve her yıl yeni bir umutla başlıyor. Eskiden, TRT’nin tek kanal olduğu günlerde, yılbaşı evlerde karşılanırdı. Gazinoya gidemeyenler, gazinolarda karşılaşacakları sanatçıların art arda ekrana çıkışıyla şenlenir, eğlence eve getirilirdi.

Bu geceler için özel şarkılar da yazıldı. Ekseriyetle bir önceki yılda popüler olmuş şarkıcıların hep birlikte söylediği şarkılardı bunlar. Arada, tek bir isme şarkı yaptırıldığı da oldu. 1988 yılını uğurladığımız gece, Barış Manço “Güle Güle Oğlum” adlı şarkısının sözlerini değiştirmiş, 1989’u bu şarkıyla karşılamıştı:

Elveda dostum
Ne kadar da alışmıştım bilsen sana
Yaz demeden kış demeden sarılmıştım
Güle güle 1988

Güle güle dostum
Acı tatlı günler hep geride kaldı
365 gün eskidi yaşlandı
Güle güle 1988

Hoş geldin yeni yıl
Yeni doğmuş bir bebek sıcaklığıyla
Kim bilir ne sürprizler ne olaylarla
Hoş geldin yeni yıl...

Maaile toplanılan, komşuların da eşlik ettiği gecelerdi bunlar. Herkes bir şeyler hazırlardı ve hazırlanan bu yiyecekler, hep beraber toplanılan bir sofrada neşeyle tüketilirdi. Arada göbek atılır, tombala oynanırdı.

Yılbaşı geceleri yasaklar kalkardı. TRT, yıl boyu ekrana getirmediği herkesi bu gece halkın huzuruna çıkarırdı: Zülfü Livaneli gibi “sakıncalı” şarkıcılar, Nesrin Topkapı gibi dansözler ve Ferdi Tayfur’dan Orhan Gencebay’a uzanan arabeskçiler art arda görünürdü. Arada, TRT Çocuk Korosu o meşhur şarkıyı söylerdi:

Eski yıl sona erdi
Yepyeni bir yıl geldi
Bu yıl olsun mutlu bir yıl
Bu yıl olsun hey hey

Yeni yıl yeni yıl yeni yıl yeni yıl
Bizlere kutlu olsun
Yeni yıl yeni yıl yeni yıl yeni yıl
Sizlere kutlu olsun...

Hatırlayan vardır, 2000’li yılların ortalarında, yeni yılı bir Tarkan şarkısıyla karşılamıştık:

Bu sabah karanlığı küçük melekler yırttı
Şafak tatlı bir düştü
Gerçeklere uyanmak, bugün çok hoştu

Işık, daha çok ışık
Umut, daha çok umut
Yeni yıl, yenile bizi
Umutlarımızın tek habercisi...

Artık eskimiş bir şarkı belki bu ama temennisi güzel. Art arda sıralayacağım şarkılara geçmeden önce, bu temenniyi buraya bırakayım, şarkılar eşliğinde size keyifli okumalar dileyeyim:

“Gelecek biziz / Sizi de bekleriz!”

"Kış Neden Var?”
TURGUT BERKES

2018 yılında aramızdan ayrılan Turgut Berkes, memleketin en önemli müzisyenlerinden. Yaptığı tek albüm, Kara Kutu, hâlâ aşılamadı. “Kış Neden Var?” bu albümde karşımıza çıkan şahane şarkılardan. Adına kanmayın, aslında bir aşk şarkısı ama mevsim normalleriyle açılıyor:

Sonbahar, gel biraz
Bir sıcak çay ver bana
İşte yine bitti yaz

Ey zaman
Yağmur, dolu, fırtına
Soğuktan sakın canım
Ceket al sırtına

(...)

Ah, birikir
Her şey, üst üste gelir
Yaz biter, özlem başlar
Ayrılık...
Bilen bilir

Kış neden var?
Neden sonsuz olmuyor bahar?
Neden yağmalı bu kalpsiz kar? (...)

Ayrılığı kışla bütünleştiren Berkes, şarkıyı sevgilisine duyduğu özlemle bitiriyor. Rock tarihinde karşımıza çıkan en güzel kış şarkısı belki de bu.

Candan Erçetin

“Her Yerde Kar Var”
ADAMO

Memlekette pop müziğin yönünü değiştiren şarkılardan. Adamo, bu şarkıyı 1963 yılında “Tombe la Neige” adıyla seslendirdi. Fecri Ebcioğlu, birkaç yıl sonra üzerine Türkçe söz yazdı ve bir İstanbul ziyaretinde bu şarkıyı bizzat Adamo’ya söyletti. Sonrası, bol aksanlı plaklar! Batı müziğini Batılılardan öğrendiğimiz için şarkıları da Adamo gibi aksanlı söylememiz gerektiğini düşündüğümüz yıllar... Her şey bir yana, Ajda Pekkan’dan Nilüfer’e, Candan Erçetin’den Ersan Erdura’ya pek çok isim tarafından yorumlanan bu şarkı, kar denince aklımıza gelen ilk şarkılardan:

Her yerde kar var
Kalbim senin bu gece
Belki gelirsin sen
Bakarken pencereden

Gözler yalnız özler
Karda senden izler

Yürümek karda zordur
Gelirsen bak aşk budur
Dönsen köşeden şöyle
Şarkı söylerim böyle (...)

Orijinal 45’liğin arka yüzünde yer alan şarkı “Car je Veux”, yıllar sonra Türkçeye çevrilen bir başka Adamo şarkısı: Yıllarca dillerde dolaştıktan sonra Emel ve Akrep Nalan tarafından seslendirilen “Karlar Düşer”.

“Kış Baba”
MAZHAR VE FUAT

Mazhar Alanson ve Fuat Güner, MFÖ olmadan önce (yani Özkan Uğur’suz yıllarında) Mazhar ve Fuat ikilisi olarak tanınmış, art arda yaptıkları plaklarla adlarından söz ettirmişlerdi. “Kış Baba”, bunlardan biri. İkili, kışın kötülüklerini anlatarak söze başlıyor:

Gene geldi kış baba
Dört yanımız kar doldu
Kapalı kaldık evde
Dostlar sormaz oldu

Sonrasında söz bahara geliyor, şarkı, onun umuduyla sürüyor:

Gene gelecek bahar
Güneş eritir karı
Yeşerecek yapraklar
Sonra yaz, sıcak ve sarı

1972 yılında yapılan bir 45’lik plakta karşımıza çıkan bu şarkı, bir çocuk şarkısı olarak tasarlanmış, Mazhar ve Fuat, son dizelerde çocuklara seslenmiş:

İleride mutluluklar
Dans edelim çocuklar

“Yılbaşı Şarkısı”
OYA KÜÇÜMEN

Unutulmaz dizi Süper Baba’nın yılbaşı bölümünde karşımıza çıkan bu Yeni Türkü şarkısı, Oya Küçümen’in sesiyle hafızalara kazındı:

Yeni yıl söyle bana
Ne getirdin anneme, babama
Ne getirdin kardeşime
Dedeme ve aileme

Gelin kapıları açalım
Yeni yılı içeriye alalım
Torbasını hemen açalım
İçinde ne varmış bakalım

Şarkı bizi çocukluğumuza götürüyor ve o yıllarda, o aklımızla dilediklerimizi hatırlatıyor.

“Kar Taneleri”
NİLÜFER

Nilüfer-Kayahan ortaklığını başlatan şarkılardan... 1984 yılında yayınlandığında çok ses getirdi, zamanla klasikler arasına girdi:

Alıcı kuşlar gibi
Başımın üstünde dönüp durmayın
Kol kola girip yalnızlığımı
Vurmayın yüzüme kar taneleri

Kavuşamamanın suçunu yolları kapatan kar tanelerine yüklüyor, hesabını onlardan soruyor ve nihayetinde onlara yalvarıyor:

Yollar benim umudumdur
Yolları kapatmayın
Yağmayın yollarıma
Durun kar taneleri

Barış Manço’nun “Dağlar Dağlar”ı gibi metaforu doğadan alan şarkılardan...

Nazan Öncel'in "Kış Baba" şarkısının yer aldığı 7’n Bitirdin albümü

“Kış Baba”
NAZAN ÖNCEL

Yıllar sonra hayatımıza giren ikinci “Kış Baba”, Nazan Öncel imzalı. Sanatçının 7’n Bitirdin başlıklı 2006 tarihli albümünden bize ulaşıyor:

Kış baba geliyor, eli kulağında
Kaşlarını çatıyor, öfkesi burnunda

Karnım zil çalıyor ama zilim bile yok benim
Damım akıyor ama kovam yok benim (...)

Şarkı, ilerleyen dakikalarında sözü geçim sıkıntısına getiriyor, evde kapalı kalanların ıstırabını anlatıyor ve “kış baba kış kış, çüş baba çüş çüş” nakaratını takiben şu soruyu soruyor: “Kış baba kimden yana?” Mazhar ve Fuat şarkısının aksine, umuda yönelmeyen şarkılardan biri bu.

“Kış Güneşi”
TARKAN

Hepimizin hafızasında yer eden bu şahane Tarkan şarkısı, Yıldız Tilbe imzalı. O da bir aşk şarkısı. Kış güneşini yalancı baharla özdeşleştiriyor ama unutulamayan bir sevgilinin arkasından yazılmış. O kadar ki şarkının sonuna doğru neredeyse her şeyden vazgeçiliyor:

Artık çok geç yalvarma
Dönüş yok o yıllara
Bil ki sana bu son veda

Yürekli olmadan
Meydan okumadan
Yaşanmaz aşk

Yanlış zaman
Yanlış insan
Tutunmak imkânsız
Bıktım yamalı sevdalardan

Yanlış bahar
Kış güneşi
Yoruldum her bulduğumda
Kaybetmekten seni

Kıyamete kadar kapattım kalbimi (...)

Bütün zamanların en popüler şarkılarından. Ruj, 2010 yılında bu şarkıyı İçi Boş Yıldız albümünde seslendirdi; yakın zamanda, Niran Ünsal ve Hande Yener yeniden yorumladı.

Sertab Erener

"Kendime Yeni Bir Ben Lazım”
SERTAB ERENER

2001 tarihli bu yeni yıl şarkısının sözleri Nil Karaibrahimgil’e ait:

Bu sene iyi geçmedi, söylemem lazım
Kader beni seçmedi ama görmemem lazım
Belki birdenbire yeniden başlamam gerek
Eskiden taptığımı bugün taşlamam gerek (...)

Sertab Erener, şarkıyı Demir Demirkan’la birlikte bestelemiş ve seslendirmiş. “Yeni” adıyla yaptığı “single”da farklı yorumlarıyla dinleyici karşısına çıkan bu şarkı, yeni yıla dair umutları dillendiren şarkılardan biri. Yakın dönemde yapılmış şarkılar arasında belki de en güzeli.

“Kış Masalı”
SEZEN AKSU

Sezen Aksu külliyatının belki de en güzel şarkısı. Sizleri bilmem, benim favorim bu. Onca şarkı arasında neden bunu seçtim bilmiyorum ama Yıldırım Türker imzalı sözleri her zaman içimi yakıyor:

Bir su damlası ürperir tenimde
Bir temas hatırlarım ta eskiden
Gözlerimi unuttum masallarda
ağlayamam ki ben

Su gibi çırılçıplak ve aydınlık
Saz gibi durdum şiddetin önünde
Sevgiyi bilmiyorlar
Söyleyemem ki ben

Yabanım, sevgilim, esmerim, sebebim
Bir gün bir kış masalında sevip yitirdiğim
Şimdi artık korkudan şarkılar mırıldanan
Öpüşünle yaralı bir kız çocuğuyum ben (...)

Bestesi ve düzenlemesi Onno Tunç’a ait şarkı, “Parmaksız” lakabıyla tanınan Zeki Atsız’ın sazıyla güzelleşiyor. Biraz özel olacak ama söylemezsem olmaz: Bir kış günü, Hayal Kahvesi’nde gerçekleştirdiği Sezen Aksu Tribute konserinde Ceylan Ertem’in bu şarkıyı benim için söylemişliği vardır. Bu acıklı şarkı, bu vesileyle hayatımın mutlu anlarından birine denk gelir.

Esin Engin, "Hoş Geldin Yeni Yıl” kaydı

“Zillere Gel”
DAĞHAN BAYDUR

2004’ü uğurlamaya hazırlandığımız günlerde rafa çıkan bir albümde karşılaştığımız bu şarkı, meşhur “Jingle Bells”in Türkçe versiyonu:

Zillere gel, çalsın ziller hey
Koşalım dostlar yeni yıla
Biz hep beraber

Yerde kar varsa, hiç durma hep kay sen
Gençliğini yaşa, hâlâ vakit varken
Müzik hızlandı zillerin sesinden
Şarkı söylüyor, zıplıyor herkes sevinçten...

Dağhan Baydur ve arkadaşları tarafından hazırlanan albüm, Have a Great Allaturca Christmas and a Happy New Year! adıyla piyasaya sürülmüştü ve Baydur’un deyişiyle, “göbek atılacak Noel şarkıları”ndan müteşekkildi. Ertesi yıl, aynı minvalde bir başka albüm çıktı ortalığa: Türkiyeli Noel Baba. Bu albümde Yaşar, Sevingül Bahadır, Toprak Sergen gibi isimler şarkılar, şiirler ve masallara ses vermişti.

"Hoş Geldin Yeni Yıl”
ESİN ENGİN

Bütün zamanların belki de en güzel yeni yıl şarkısı bu.

Kuş gibi uçtu gitti
Koskoca bir yıl yine
Neşeyle mutlulukla
Geçsin yenisi de

Hoş geldin yeni yıl
Mutluluk getir bize
Hoş geldin yeni yıl
Bolluk ver evimize

Yıllardır yılbaşında çalışırım ve yeni yılın ilk dakikalarında hep bu şarkıyı çalarım... Bu kez bu yazının son şarkısı olsun, umut hep bizimle kalsın.

Kış
Kış şarkıları
Müzik
Müzik listeleri
Neşet Ertaş
Barış Manço
Teoman
Candan Erçetin
Nazan Öncel
Tarkan
Sezen Aksu
Esin Engin
Nesrin Topkapı
Yeni yıl
TRT
Sayı 008

BENZER

Oyuncu ve yazar Bâlâ Atabek, aynı zamanda bir düş avcısı. Geçtiğimiz aylarda yayımlanan dördüncü kitabı En Sevdiğim Şarkı’da (İnkılâp Kitabevi) kent hikâyeleri anlattı. Her hikâyenin ayrı bir şarkısı da vardı. Atabek, ilkbahar gibi geçen 2020-2021 kışının nihayet kışlığını göstermeye başladığı ocak ayı sonlarında, yine kulağında müzik, İST için düş avına çıktı İstanbul’da.
Dünyanın pek çok şehri için “edebiyatlı gezi rotaları” hazırlanıyor. Bu rotaların bazıları eserler aracılığıyla çiziliyor, bazıları ise edebiyatçıların yaşam ve üretim mekânlarını kapsıyor. 8 Mart Dünya Kadınlar Günü kutlamalarına, Sevengül Sönmez aracılığıyla, İstanbul’da yaşamış, düşünmüş, üretmiş, bugüne yazınıyla seslenmiş edebiyatçı kadınları anarak katılıyoruz.
Bir tarafta yalıları, bir tarafta gökdelenleri; bir yanında Boğaziçi, diğer yanında Karadeniz; içinden hem kumullar hem de ormanlar geçen benzersiz dünya köşelerinden biridir Sarıyer. Deneyimli gazeteci Zafer Arapkirli, "memleketi" Beşiktaş’a duyduğu aşka rağmen yaşamayı seçtiği Sarıyer’i anlatıyor.