Çocuklar iklim kriziyle ilgili hesap soruyor: Bu ne cüret!

19 Haziran 2020 - 11:09

İklim değişikliği artık ‘iklim krizi’ diye anılıyor. Zira insanlık, bugüne kadar alt etmesi gereken en büyük sorunla karşı karşıya. Distopik filmlerdeki sahneler bugün örneğin Avustralya’da karşımıza çıkıyor. İklim değişikliği dünyadaki yaşamı yok etmeye başladı bile.

Yetişkinler lüzumsuz kavgalarda debelenirken, çocuklar kaygılı. Tarihte bir ilk gerçekleşiyor; çocuklar, iklim kriziyle mücadelede yetişkinlerin yetersizliğini protesto etmek için okul kırıp sokaklara dökülüyor. Gezegen ve gelecek tehlikedeyken, yetişkinlerin sadece paradan konuşup büyüme masalları anlatmasına isyan ediyorlar. 17 yaşındaki iklim aktivisti Greta Thunberg, “Bu ne cüret!” diye dünya liderlerinden hesap soruyor. Haklı da.

İklim, insanların faaliyetleri sonucunda değişti. Yeryüzü sıcaklığı buzul çağından beri binlerce yıl sabit bir seviyede iken (14°C), 1901-2012 yılları arasında 1°C arttı. Bu artışın yüzde 60’ı sadece son 30 yılda gerçekleşti. Sıcaklık artışı 2050’de 1,5°C’de sınırlanmazsa, iklim değişikliğinin kontrolden çıkarak dünya genelinde öngörülemeyen yıkıcı felaketlere neden olacağı bilimsel çalışmalarla ortaya konuyor. İnsan kaynaklı bu krizi çözecek olan, yine insan. “Bugün olmazsa yarın” demek güç çünkü pek de vakit kalmadı.

"Trump çekilebilir ama biz hâlâ buradayız"

2019 Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) raporları, iklim değişikliğinin karadaki, denizdeki, tarım ve gıdadaki yıkıcı etkilerini ortaya döktü. Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu Zirvesi’nden önce yayımlanan Küresel Riskler Raporu’nda ilk defa, uzun vadeli ilk beş riskin tamamı iklim krizi ve çevreyle ilgiliydi.

Sıcaklık artışını 2 ila 1,5°C arasında sınırlandırmayı hedefleyen Paris Anlaşması, 2015’teki BM İklim Değişikliği Taraflar Konferansı’nda Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 191 ülke tarafından kabul edilmişti. Bu hedef, kömür ve petrol gibi fosil yakıtların azaltılmasını gerektiriyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın “Ben kömür madenleriyle zengin Pittsburgh’un vatandaşlarını temsil etmek için seçildim, Paris’i değil” diyerek verdiği Paris Anlaşması’ndan çekilme kararı, başta ABD olmak üzere pek çok ülkede devlet dışı aktörlerin elini taşın altına koymasını sağladı.

2017’de ABD’de yerel yönetimlerin, iş dünyasının, üniversitelerin, sağlık kuruluşlarının ve dinî kurumların bir araya gelmesiyle faaliyete geçen ‘Biz Hâlâ Buradayız’, ABD nüfusunun yarısından fazlasını ve 6,2 trilyon dolarlık ekonomiyi temsil eden bir eyalet, şehir ve şirketler koalisyonu. Eski New York Belediye Başkanı Michael Bloomberg ve Kaliforniya Valisi Jerry Brown tarafından kurulan Amerika’nın Taahhüdü inisiyatifi, özel ve kamu sektöründeki liderleri bir ara getirerek Paris Anlaşması doğrultusunda emisyon azaltım hedefleri belirliyor.

2018'in iklim krizi faturası: 146 milyon dolarlık ekonomik zarar

Dünyanın her yerinde çok sayıda belediye iklim için harekete geçmeye başladı. Zira, kentlerde afetler sıklaşıp şiddetleniyor ve maliyetler artıyor. Allianz’ın 2019 Risk Barometresi Raporu’na göre, 2018’de dünyada fırtına, sel, deprem gibi doğal afetler sonucu 146 milyar dolarlık ekonomik zarar gerçekleşti. 

Türkiye’de kentler, iklim kriziyle mücadelede henüz başlangıç aşamasında. Oysa Türkiye dünyada doğal afetler kategorisinde yüzde 52 ile en yüksek riskli 5 ülke arasında. Geçtiğimiz yaz sadece Fatih’teki sel baskınının sigortaya maliyetinin 60 milyon TL olduğu, yine Allianz’ın verdiği bilgiler arasında. Kentleri sular altında bırakan seller, şiddetli fırtınalar, hortumlar yeni normalimiz. Evet, Türkiye’de bile. Bu nedenle iklim krizi, artık yerel yönetimlerin gündemine giriyor.

İklim krizi

2019’da TEMA Vakfı, ‘Yerel Yönetimler için Ekosiyaset Belgesi’ hazırladı. İklim dostu, yaşanabilir ve sağlıklı kentler için yerel yönetimlerin atabileceği adımları özetleyen çalışma, belediyelere planlarını hazırlarken dikkate almaları gereken çevresel ve iklimsel konuların altını çizen bir yol haritası sunuyor. Yerel seçimden önce, bu belgeye uygun planlama yapacağına dair taahhütname imzalayan 373 belediye başkan adayından 112’si seçildi, şu anda görev başında.

350.org’un Yereliz Derneği ile birlikte gerçekleştirdiği etkinlikte tanıtılan İklim İçin Kentler El Kitabı da sivil toplum ve belediyelerin güçlerini birleştirerek iklim krizine karşı önlem alma çabalarından biri. WWF’in (Dünya Doğayı Koruma Vakfı), iklim krizine yönelik en iyi plan ve uygulamayı yapan belediyeleri seçmek için düzenlediği Tek Dünya Kentleri Yarışması’na her yıl Türkiye’den 3-4 belediye katılıyor. Ve en son 5 Aralık 2019’da 6’sı büyükşehir olmak üzere 24 belediye bir araya gelip ‘İklim İçin Biz Varız’ deklarasyonunu imzalayarak, 3,5 yıldır TBMM’den geçirilmeyen Paris Anlaşması’nın küresel ısınmayı 1,5°C sınırında tutma hedefine yönelik çalışmalar yapacaklarını taahhüt etti.

Peki iklim kriziyle mücadelede kentler neden önemli? WWF’in cevabı şöyle: Çünkü dünya nüfusunun yarısından fazlası kentlerde yaşıyor. Kentler karbon emisyonlarının yüzde 70’inden sorumlu ve küresel GSYH’nin yüzde 80’ini üretiyor.

Melis Alphan
İstanbul
Çevre
İklim değişikliği
İklim krizi
Greta Thunberg
TEMA Vakfı
Sayı 001

BENZER

Bu yıl ilk kez düzenlenecek olan Sound of Europe Festivali, 10-11-12 Haziran tarihlerinde İstanbul'da ve Ankara'da. Katılım ücretsiz!
Türkiye müziğinin en kıymetli isimlerinden Erol Evgin ile geçmişten günümüze keyifli bir yolculuğa çıktık. 7’den 70’e gönüllerde taht kuran Evgin kariyerini, İstanbul’u ve gelecek planlarını İstanbullular için anlattı...
Türkiye’de ilk televizyon yayınını TRT’nin 1968’de Ankara’da başlattığı söylenir. Ancak esasında İstanbul Teknik Üniversitesi tamamen kendi imkânlarıyla 1952’de televizyonu kurmuş, deneme yayınlarına başlamış ve Erkan Yolaç, Halit Kıvanç, Fecri Ebcioğlu, Sezen Cumhur Önal gibi daha sonra ekranlardan hayatımıza girecek pek çok isme okul olmuş, Âşık Veysel’den Zeki Müren’e, Ajda Pekkan’dan Cem Karaca’ya pek çok müzisyeni ağırlamıştı.